Veritaban? Y?neticisinin G?revleri
Veritaban? Tasar?m?
Veritaban? y?neticisi RDMS (?li?kisel Veritaban? Y?netim Sistemi) de veritaban? olu?tururken, olu?turaca?? veritaban?n?n hem teorisini hemde belirgin uygulamas?n? bilmek zorundad?r.
Veritaban? y?neticisi mant?ksal veri modelini fiziksel veri modeline d?n??t?rebilir. Veritaban? y?neticisi istemci ve uygulama taraf?ndan kullan?lan veritaban?n? tasarlayabileme ve uygulayabilmelidir.

Performans? ?zleme ve D?zenleme

Performans, veritaban?n?n ayarlar?yla veritaban?ndan beklenenlerin kar??l???n? almakla ilgili bir durumu g?sterir. Yani donan?m, yaz?l?m ve ayarlamalar a??s?ndan yetersiz bir sistemden, h?z ve daha fazla kapasite beklemek yanl?? olacakt?r. Veritaban? performans?n? etkileyen 5 faktor vard?r.

Bunlar;
? Workload(?? Y?k?)
? Throughput(?retilen i?)
? Resources(Kaynaklar),
? Optimization(?yi hale getirme)
? Contention(M?cadele)
d?r.

Workload(?? Y?k?), DBMS de tan?ml? istekleri tan?mlar. Workload; online transaction,
batch job, ad hoc query, data warehousing(veri ambarlama), analytical queries(analitik sorgular) ve herhangi bir zamanda sistem taraf?ndan ?al?st?r?lan komutlar? i?erir. Workload g?n g?n, saat saat, dakika dakika hatta saniye saniye ?ok ?iddetli dalgalanabilir. Bazen de periyodik olarak dalgalanabilir.

Throughput, bilgisayar, donan?m ve yaz?l?m?n?n toplam yeteneklerini belirler. Throughput, I/O h?z?, CPU h?z?, makinan?n paralel verimliligi, sistem yaz?l?m?n?n ve i?letim sisteminin etkinli?ini i?erir.

Sistem baz?nda donan?m ve yaz?l?m ara?lar? resources(kaynaklar) olarak bilinir. ?rnek olarak veritaban? ?ekirdegi, bo? disk alan?, ?nbellek denetleyicileri say?labilir.

Optimization, veriye etkin bir ?ekilde eri?mek i?in sorgu maliyet form?lleri ile veritaban? taleplerini analiz etme anlam?na gelir. B?t?n sistem tipleri optimization kullanabilir. Fakat ili?kisel sorgular DBMS?de birincil derede benzersiz oldugu i?in optimization benzersizdir. Yine de bir?ok fakt?r veritaban?n? en iyi sekilde kullan?c?s?n? ula?t?rmak i?in en verimli eri?im
yollar? yaratmaya ihtiya? duyar. ?rnek olarak SQL kodlama, veritaban? parametreleri, verimli bir sekilde programlama say?labilir.

Belirli kaynaklar ?zerinde i? y?k?n?n y?ksek oldu?u zamanlarda contention olu?ur. Herhangi bir kayna?? birden ?ok bile?en veya ki?i kulland??? anda Contention olu?ur. ?rnegin ayn? veriye iki ki?inin g?ncelleme yapmaya ?al?smas? gibi. Contention art??? durumlarda workload artar.

Performans? d?zenleme ve bir?ok g?rev ve becerileri, veritabanlar?nda etkili bir ?ekilde yapabilmek i?in veritaban? y?neticileri gerekir. Bu beceriler uygun indeksleri olu?turmak, yeteri kadar tampon bellek olu?turmak, veritaban?n? ve uygulamalar? izlemek, veritaban?n? yeniden d?zenlemek olarak say?labilir.

Kullan?labilirlik(Availability)
Kullan?labilirlik(Availability) ilk bile?eni DBMS?yi y?ksek tutmak ve ?al??t?rmakt?r. DBMS?nin hizmet d??? kalmamas? i?in otamatik uyar?lar olusturmak ve s?rekli izlemek gerekir.

Bireysel veritabanlar?n?n s?rekli a??k ve ?al???r olmas? gerekir. Veritaban? y?neticisi kar?s?kl?klar? en aza indirger ve ?ak??malar?n en az olmas?n? sa?lar. Bir veritaban? y?neticisi, ?ak??malar? en aza indirmek i?in clustering(k?meleme) gibi teknolojileri kullanabilir.

Veritaban? G?venligi ve Yetkilendirilmesi

Veritaban? tasarland?ktan ve programland?ktan sonra kullan?c?lar?n veritaban?nda ki veriye eri?mesi ve degi?tirmesi gerekir. Ama kullan?c?lar?n uygun olmayan veya yasak olan veriye eri?memelidirler. Kullan?c?lar sadece izni ve yetkisi oldugu veriye eri?ip onu kullanabilmelidirler. I?te veritaban? y?neticileri uygun olan veriye kullan?c?lar?n eri?mesini saglar.

Veritaban? y?neticileri DBMS i?erisinde g?venligi saglamak i?in, SQL(Structured
Query Language) i?erisinden Grant, Deny, Revoke deyimlerini kullan?r.

G?venlik bir?ok veritaban? gereksinimleri i?in gereklidir. Bunlar;
? Veritaban? objelerini olu?turmak i?in. Bunlar databases(veritaban?), tables(tablo),
views gibi.
? Veritaban? objelerini d?zenlemek i?in.
? Sistem Kataloguna erismek i?in.
? Tablo i?erindeki verilere eri?mek ve degi?tirmek i?in.
? Kullan?c? tan?ml? veri tipleri ve fonksiyonlar yaratmak i?in.
? Stored Procedure ?al?st?rmak i?in.
? Veritaban?n? durdurmak veya ?al??t?rmak i?in.
? DBMS parametrelerini ayarlamak veya d?zenlemek i?in.
? LOAD, RECOVER, REORG gibi veritaban? yard?mc? komutlar?n? ?al?st?r?r.

G?venlik baz? yollarla g??lendirilebilir. ?rnegin olusturulmus bir view?e son kullan?c?lar ve programc?lar taraf?ndan bir giri? blogu konulabilir.

Ayr?ca veritabanlar?na harici(herhangi bir programlama dilinden veya uygulamalardan) g?venlik metodlar? da uygulanabilir.
Yedek Alma ve Kurtarma(Geri Alma)
Veritaban? y?neticisi herhangi bir sorun kar??s?nda kurtarma bilgisine sahip olmal?d?r. Sorun sistem sorunlar? veya program hatas? olabilir. Bug?n hemen hemen b?t?n sorunlar uygulama hatalar? veya kullan?c? hatalar? olarak kar??m?za ??kmaktad?r.

Yap?lan, analist tahminleri, uygulama hatalar?n?n 80%?inin, yaz?l?m ba?ar?s?zl?klar? ve insan hatas? y?z?nden oldu?unu g?sterir. Veritaban? y?neticisi ??kan sorunlara en k?sa zamanda m?dahale edebilmelidir.

Genellikle veri kurtarman?n ilk tipi, b?y?k bir kapatmadan dolay? olu?an varsay?lan kurtarmad?r(recover to current). Bu sonu? yap?lan en son i?lemin veya g?ncel i?lemin ba?ar?yla ger?ekle?memesinden kaynaklanabilir. Geri al?m? tamamlan?ncaya kadar uygulamalar kullan?lmazlar.

Diger bir kurtarma tipi Point-in-time recovery?dir. Point-in-time recovery genellikle uygulama d?zeyi sorunlarla ugra??r. Bir Point-in-time geri al?m?n? yapmak i?in, geleneksel teknikler belirgin bir Point-in-time oldugu s?rece t?m i? yapman?n etkilerini kald?r?r.

Transaction recovery ???nc? tipteki kurtarmad?r. Transaction recovery, ar?za s?resi ve veri kayb? durumlar?nda kullan?lan kurtarma modelidir. B?ylece transaction recovery belirli bir esnada belirli i?lerinin etkilerinin, veritaban?ndan kald?r?lmadan ger?ekle?ece?i bir uygulamad?r. Bu y?zden ki bazen uygulama k?r?c? olarak da ba?vurulur.

Geri alma?n?n herhangi bir tipini haz?rlamak i?in, Veritaban? Y?neticisi olarak verinin, yaz?l?m, donan?m, veya elle yap?lan bir i?lemde bir hata halinde kaybolmad???n? garanti etmesi i?in stratejinin oldugu bir yedegi gelistirmeye ihtiya? duyar. Bu strateji uygulanabilir bir i?lem olarak(veritaban? i?in bir yedek dosya olarak kopyalar, / Geri alma plan? g?nl?g?ne kaydeder) veritaban?n? dosyalar?n?n kopyas?n? al?r.

Veri B?t?nl???

Bir veritaban? tasarlarken veri zarar g?rmemesi ve bozulmamas? i?in verinin dogru bir bi?imde girilip saklanmas? gerekir. Veritaban? y?neticisin bu i?lemi yerine getirmek i?in b?t?nl?g? DBMS?nin kurallar?yla(rule) yerine getirir.

Veri b?t?nl?g?n?, 3 bak?? a??s?yla saglayabiliriz. Bunlar fiziksel(physical), anlamsal(semantic), ve i?sel(internal) olarak sayabiliriz. Fiziksel DBMS de veri tipleri ve alanlar? sayabiliriz. Veritaban? y?neticisi her bir tablonun her s?tunu i?in uygun bir veri tipi se?er. B?ylece o alan i?in uygun verinin girilmesi saglan?r. ?rnegin s?tunun veri tipi integer olarak tan?mlanm??sa, o s?tuna sadece n?merik bilgiler girilmesi sa?lan?r. Kullan?c? metinsel veya n?merik olmayan bir bilgi girdi?inde veritaban? hata ?retir. ?ogu ili?kisel DBMS t?rleri asag?daki constraint(k?s?t) tiplerini destekler:

Referential constraint : Belirli s?tunlarla tablolar aras?nda ili?ki kurmak i?in tan?mlan?r. Herhangi bir s?tuna girilen verinin baska bir tablodaki diger bir s?tunu etkilemesidir.

Unique constraint : Bir tablo i?erisinde varolan bir s?tunun i?erisine benzersiz verilerin girilmesini sa?lar. ?rnegin, ?grenci ad?nda bir tabloda ?grenci No diye bir s?tunumuz olsun. ?grenci No s?tunun Unique (benzersiz) olarak belirlediginizde ayn? ?grenci No nun girilmemesini sa?lars?n?z.

Check constraint : Bir tablonun s?tunlar?nda veya bir s?tununda girilen bilgilerin k?s?tlanmas?n? sa?lar. ?rnegin ?grenci ad?nda bir tabloda Cinsiyet diye bir s?tunumuz olsun. Bu s?tuna cinsiyeti sadece Bay veya Bayan olarak yazd?rmak istiyorsak bunun i?in bir Check constraint tan?mlamak gerekir.

Anlamsal (semantic), kontrol olarak da tan?mlanma olarak da di?erlerine g?re daha zordur. Anlamsal (semantic) b?t?nl??e ?rnek olarak veritaban?ndaki verinin kalitesini verebilirim. Veritaban?nda belirli olan fiziksel b?t?nl?k yada k?s?t tan?mlar? herhangi bir veriyi sadece depolamak i?in yeterli degildir. Veri kalitesini garanti etmek yerle?imde olmas? i?in yordam ve pratik ihtiyac?d?r. ?rnegin, kay?tl? olan m??terinin 25%?inde yanl?? bir adres veya telefon numaras? i?eren bir m??teri veritaban?, yetersiz kalitesiyle bir veritaban?n?n bir ?rnegidir.

B?t?nl?g?n son y?n?, i? DBMS olu?turur. DBMS i? b?t?nl???n?, asa??daki ??z?mlerle sa?lar.

Index Tutarl?l???. Bir index veritaban?nda ekstradan yer kaplayan ve veritaban? i?erisindeki tablolar?n i?erigini d?zenli bir yap?da tutan yer g?stericilerdir. Indexler, herhangi bir veriyi sorgulararken t?m tablonun i?erigini taramaktansa gerekli verilerin taranmas?n? saglayarak performans? art?r?r.

Pointer Tutarl?l???. Bazen b?y?k miktardaki ?oklu nesneleri ayn? fiziksel ortamda saklamay?z. Bu y?zden b?y?k miktardaki bu verileri saklamak i?in Pointer?a ihtiya? duyar?z.

Backup Tutarl?l???. ?ogu DBMS ?r?nleri bazen recovery i?in etkin olarak kullan?lamayan gereksiz veritaban? yedekleri al?r. Bu senaryo bu eylemleri tan?mak ve d?zeltici hareketleri almak i?in gereklidir.

Kaynak: http://www.teknolojioku.com/foru.....1515.html